Amsterdam is veruit de meest bezochte stad van Nederland. Dagelijks komen er duizenden internationale toeristen naar de hoofdstad, maar ook onder Nederlandse bezoekers blijft Amsterdam onverminderd populair. Die aantrekkingskracht laat zich makkelijk verklaren. De stad heeft grachten, musea, historische panden, een vrije geest en een energie die je op weinig andere plekken in Nederland vindt.
Toch is Amsterdam veel meer dan de klassieke combinatie van rondvaartboten, het Rijksmuseum en een wandeling over de Dam. Wie de stad in 12 uur bezoekt, kan juist kiezen voor een andere kant van Amsterdam. Een dag waarin hedendaagse kunst, creatieve plekken en wondere illusies centraal staan. Dat is wat voor mij vandaag in Amsterdam op het programma staat. Met mijn inmiddels volwassen dochter ga ik een dagje naar Amsterdam. Zij heeft vakantie en voor mij is Amsterdam alweer een paar jaar geleden.
Vanuit het zuiden van Nederland reis je niet zomaar eventjes naar Amsterdam. Zowel met de auto als met de trein ben je vanuit Roosendaal minstens twee uur onderweg. Van thuis tot het hart van Amsterdam moet je eigenlijk wel op 2,5 uur rekenen, mits er geen vertragingen met de trein of files met de auto voorkomen. Al met al een reistijd van pakweg vijf uur op een dag. Een retourtje Amsterdam kost je bij een volledig tarief € 56,20 per persoon. Alleen al heen en terug reizen met de trein kost je met twee personen dus al € 112,40. Gelukkig zijn we allebei in het bezit van de NS Flex Dal Vrij-kaart van de NS, waardoor we buiten de spits gratis naar Amsterdam kunnen reizen.
Ik ben benieuwd hoe ik Amsterdam vandaag zal gaan ervaren. De laatste keer dat ik onze hoofdstad bezocht, was in juni 2021, toen de Covid-19-pandemie nog van kracht was. Daardoor was er amper buitenlands toerisme naar Amsterdam en ervoer ik de stad op een unieke manier. Alles was wel open en er was sprake van een gezellige sfeer, zonder de soms chaotische drukte die er normaal wel kan heersen.
8:35 uur – naar het station
Het belooft vandaag een zonnige en warme dag te worden. Hier in het zuiden loopt het kwik waarschijnlijk op tot net onder de 30 graden Celsius. In Amsterdam verwacht men een zomerse dag waarbij het kwik net de 25 graden aan kan tikken. Prima weer voor een dagje Amsterdam. Ik rijd met de auto naar het station van Roosendaal, waar ik hem parkeer op één van de twee P+R-terreinen. Als het goed is, moet ik aan het einde van de dag slechts twee euro aftikken om hier de hele dag geparkeerd te hebben staan.
9:03 uur – met de trein naar Amsterdam
Met de NS Flex Dal Vrij-kaart mag je vijf minuten voor het ingaan van de daluren inchecken bij de poortjes. De daluren beginnen om 9:00 uur in de ochtend, wat ons tijd genoeg biedt om de trein van 9:01 uur naar Amsterdam CS te nemen.
Klokslag 8:55 uur checken we in en lopen we door naar perron 4a, waar de intercity naar Amsterdam al op ons staat te wachten. We stappen in en nemen plaats in de nog niet voor de helft gevulde coupé. Dat is het voordeel van reizen buiten de spits. De trein vertrekt twee minuten na schematijd. Voor de NS heet dat geen vertraging, maar in Japan zou de machinist 1000x excuses aanbieden, omdat er niet stipt op tijd vertrokken wordt.
10:55 uur – aankomst op Amsterdam Centraal
Na bijna twee uur treinen zijn we in Amsterdam. De kleine vertraging is onderweg ingelopen, waardoor we netjes om vijf voor elf het centraal station van Amsterdam binnenrijden.
Na een korte sanitaire stop pakken we de veerboot over het IJ, die ons naar de noordelijke kant van Amsterdam brengt. Dit is waar hedendaags Amsterdam zich laat zien; geen grachten en historische grachtenpanden, maar een mix van moderne architectuur en het stadsleven in de 21e eeuw.
We lopen eerst richting het Eye Filmmuseum en de Amsterdam Lookout, om daar te kijken voor een koffiebar. Tevergeefs, lijkt het. We besluiten om naar ons eerste doel te wandelen en te kijken waar we onderweg een bakkie koffie kunnen drinken.
11:20 uur – koffie in de Tolhuistuin
Google Maps brengt ons door de Tolhuistuin, waar we al snel aangetrokken worden door het nummer ‘Lovely Day’ van Bill Withers. Heerlijke muziek om de dag relaxed in de buitenlucht te starten, genietend van een bak koffie. We halen twee cappuccino’s bij de bar, waar ik € 7,60 voor aftik. Dat valt me niet tegen voor een grote stad als deze. Wat wel opvallend is, is dat de jongeman die de koffie maakt, niet weet waar de gewone melk staat. Het wordt dus gedwongen een cappuccino met havermelk, helemaal passend bij het imago dat Amsterdam heeft.
11:45 uur – kunst op straat
Na de koffie gaan we weer lopen. Onderweg komen we langs De Valk Talent Factory aan het IJplein. Het vrijstaande gebouw valt meteen op door de grote muurschilderingen op de gevels. De streetart is rauw, ongefilterd en creatief. Hier lijkt niets gladgestreken of bedacht om iedereen tevreden te houden. De kunstenaars hebben de ruimte gekregen om kleur, figuren en grafische vormen over vrijwel het hele pand te verspreiden.
Achter de beschilderde gevels zit een jongerencentrum waar talentontwikkeling centraal staat. Jongeren uit Amsterdam-Noord kunnen hier muziek opnemen, podcasts maken en deelnemen aan creatieve activiteiten. Dat past goed bij de uitstraling van het gebouw. De Valk is geen klassiek monument, maar wel een plek die iets vertelt over het huidige Amsterdam-Noord: direct, eigenzinnig en sterk verbonden met de buurt. Voor ons is het vooral een onverwachte fotostop tijdens de wandeling richting het volgende onderdeel van de dag.
Iets verderop zien we een enorm rood kunstwerk. Het doet mij direct denken aan het beeldmerk van Jumbo, de spellenfabrikant achter onder meer Mens Erger Je Niet! en Stratego. Onder de bekende rode olifant staat een rechthoekige basis met ronde, ingezonken vormen. Die lijken opvallend veel op de gaten in het kunstwerk dat hier aan het IJplein staat.
Het werk heet De Muur en werd in 1987 geplaatst. Het is ontworpen door de Nederlandse kunstenaar Alfred Eikelenboom. Buurtbewoners gaven het door de jaren heen verschillende bijnamen, waaronder de Klaagmuur, het Rode Matras en de Roze Ligakoek. Wij weten eerlijk gezegd niet goed wat we ervan moeten vinden. Mooi is het naar onze smaak niet, maar het roept wel een reactie op en zet je aan het denken. Ook dat kan natuurlijk precies zijn wat kunst moet doen.
11:55 uur – WONDR Experience
Amsterdam staat vooral bekend om musea als het Rijksmuseum, het Stedelijk Museum en het Van Gogh Museum. Daar draait het vooral om schilderijen, beeldhouwwerken en andere kunstvormen die bedoeld zijn om aandachtig te bekijken. Oude meesters en bekende kunstenaars spelen er de hoofdrol.
De manier waarop mensen zelf beelden maken en delen, is de afgelopen jaren sterk veranderd. Fotografie, video, digitale bewerking en platforms als Instagram en TikTok zijn voor veel mensen een belangrijk onderdeel van hun creatieve leven geworden. Kunst en visuele expressie vinden daardoor niet alleen meer plaats in ateliers en musea, maar ook op smartphones en sociale media.
WONDR Experience speelt slim in op die ontwikkeling. Dit zogenoemde experiencemuseum in Amsterdam-Noord bestaat uit een reeks opvallende ruimtes die zijn ingericht om te ontdekken, te beleven en vooral vast te leggen. We lopen door decors vol spiegels, felle kleuren, lichtinstallaties en onverwachte objecten.
Tijdens ons bezoek maken we volop foto’s en filmpjes van elkaar. Dat is hier ook precies de bedoeling. WONDR is geen museum waar je stil langs kunstwerken loopt, maar een plek waar je zelf onderdeel wordt van het beeld. Iedere ruimte biedt weer een nieuwe achtergrond en nodigt uit om iets anders te proberen.
Het tweede deel van de WONDR Experience is tijdelijk ingericht als de wereld van SpongeBob SquarePants. Voor de generatie van mijn dochter is dit pure herkenning. Bekende figuren, kleuren en decors uit de tekenfilmserie duiken overal op, waardoor de ruimtes bijna vanzelf uitnodigen om foto’s en filmpjes te maken.
Ook hier gaan we volop aan de slag met onze smartphonecamera’s. Wat het bezoek extra grappig maakt, is dat mijn vrouw een enorme hekel heeft aan SpongeBob en vooral aan zijn opvallende lachje. Dat motiveert ons alleen maar om nog meer beeldmateriaal te schieten en dat direct via WhatsApp met het thuisfront te delen.
De SpongeBob-expositie voelt daardoor niet alleen als een speelse aanvulling op WONDR, maar ook als een kleine familiegrap die het bezoek net wat persoonlijker maakt.
12:50 uur – Pink Beach
Na ons bezoek aan WONDR hebben we inmiddels trek gekregen. Dat komt goed uit, want direct naast de experience zit Pink Beach. Deze tijdelijke zomerbar en brunchplek is volledig ingericht in pasteltinten, met roze zand, palmbomen, strandmeubilair en een ballenbak. Het is een plek waar je kunt lunchen of iets kunt drinken zonder de kleurrijke wereld van WONDR meteen te hoeven verlaten.
Mijn dochter herkent Pink Beach uit The Real Housewives of Amsterdam. Volgens haar hebben de dames uit de Videoland-serie hier scènes opgenomen of afgesproken voor een lunch. Ik moet haar op haar woord geloven, want zelf behoor ik niet tot de vaste kijkers van het programma.
De aankleding is mierzoet, maar consequent uitgevoerd. Zodra we binnenstappen, lijkt het alsof we de grauwe buitenwereld verruilen voor een roze fantasiestrand. Vrijwel ieder hoekje is geschikt als achtergrond voor een foto. De muziek, cocktails en opvallende decoraties maken duidelijk dat Pink Beach zich vooral richt op bezoekers die niet alleen willen eten, maar ook voor de totale setting komen.
We hebben geluk en kunnen zonder reservering aan een tafeltje plaatsnemen. Waarschijnlijk helpt het dat we op een doordeweekse dag komen. In het weekend en op zonnige dagen is vooraf reserveren verstandiger. Na een blik op de menukaart kiezen we allebei voor de taco’s. Daarbij bestellen we een Pink Lemonade, want een minder roze drankje zou in deze omgeving bijna uit de toon vallen.
13:30 uur – Uber besteld
STRAAT Museum is onze volgende bestemming. Google Maps geeft aan dat het 40 minuten lopen is, en we hebben al gezien dat het niet de meest inspirerende route zal zijn. Ik besluit de Uber-app te openen om een Uber te bestellen. Dat is toch net wat sneller en comfortabeler. Na ruim vijf minuten komt Ayoub met z’n Volvo V60 voorrijden. Voor een tientje brengt hij ons naar STRAAT Museum.
13:50 uur – STRAAT Museum
Het STRAAT Museum staat al lange tijd op mijn lijstje. Ik zou er niet snel uitsluitend voor naar Amsterdam reizen, maar tijdens een dag als deze past het museum uitstekend in het programma. Straatkunst en industriële omgevingen spreken mij sterk aan. Gelukkig deelt mijn dochter die interesse. Urban art vormt een totaal andere wereld dan de kunst die je in veel traditionele musea ziet. De makers werken met hun eigen beeldtaal, technieken en vaak ook ongeschreven regels.
De beleving begint al voordat we binnen zijn. De voormalige scheepsloods op het NDSM-terrein is aan de buitenkant voorzien van grote muurschilderingen. Boven de entree trekt vooral het portret van Anne Frank de aandacht. Alleen al de combinatie van de oude industriële hal, het ruwe terrein en de enorme kunstwerken maakt duidelijk dat dit geen doorsnee museumbezoek wordt.
Binnen blijkt de schaal van de werken minstens zo bijzonder. De hoge wanden van de loods zijn gevuld met schilderingen in uiteenlopende stijlen. We zien realistische portretten, abstracte composities, politieke boodschappen, typografie en werk dat duidelijk is beïnvloed door klassieke graffiti. Door de afmetingen en het gebruik van kleur worden onze zintuigen voortdurend geprikkeld. Sommige werken bekijk je van dichtbij, terwijl je voor andere juist flink afstand moet nemen.
Vanaf het panoramaterras krijgen we een goed overzicht over de museumvloer. Pas vanaf deze hoogte zie je hoe groot de ruimte is en hoeveel kunstwerken er naast en boven elkaar hangen. We nemen ruim de tijd en schieten veel foto’s. STRAAT is geen museum waar je snel doorheen loopt. Vrijwel iedere hoek nodigt uit om even te blijven staan en opnieuw te kijken.
Grappig genoeg komen we ook in het STRAAT Museum SpongeBob SquarePants tegen. Ditmaal verschijnt hij niet in zijn vrolijke tekenfilmwereld, maar in een donkere, bijna horrorachtige uitvoering. Waarschijnlijk komt dit aardig in de buurt van hoe mijn vrouw naar het gele tekenfilmfiguur kijkt.
Het is lastig om te bepalen welke kunstwerken in STRAAT onze favorieten zijn. De stijlen lopen sterk uiteen en bijna ieder werk trekt op een andere manier de aandacht. Sommige schilderingen vallen op door hun enorme formaat en felle kleuren, terwijl andere werken ons vooral raken door de boodschap, de details of het technische niveau van de maker.
14:55 uur – Mannenliefde en Bullebak
Nadat we STRAAT hebben verlaten, maken we buiten nog een paar foto’s van de beschilderde gevels en het industriële decor van de NDSM-werf. Daarna zoeken we een plekje op het terras van IJver. De bierkaart is behoorlijk uitgebreid, met vooral veel verschillende bieren van de tap.
Mijn dochter kiest voor Mannenliefde van Oedipus. Zelf ga ik voor de Bullebak van Eeuwige Jeugd. Alleen al vanwege de naam vind ik dat bier wel bij mij passen. Het is bovendien prettig om na alle indrukken van WONDR en STRAAT even rustig te zitten.
We genieten van onze biertjes en de ongedwongen sfeer op het terras. Rondom ons staan oude loodsen, containers en andere restanten van het industriële verleden van het terrein. Ik zit hier eerlijk gezegd liever dan op een druk terras in het centrum van Amsterdam. De omgeving voelt ruimer, losser en minder gemaakt.
Na het afrekenen laten we Amsterdam-Noord achter ons en lopen we richting de veerboot over het IJ. Tijdens de korte overtocht verandert het decor snel. De oude loodsen, streetart en open ruimte van de NDSM-werf maken plaats voor het drukke silhouet van de binnenstad.
Vanaf Amsterdam Centraal lopen we het centrum in. De sfeer is hier meteen anders: drukker, toeristischer en veel meer in lijn met het beeld dat de meeste bezoekers van Amsterdam hebben. Trams, fietsers en voetgangers bewegen voortdurend langs elkaar heen, terwijl de smalle gevels, grachten, winkels en volle terrassen het vertrouwde stadsbeeld bepalen.
Op de Dam valt het me op dat de vele duiven die je hier vroeger altijd zag, deels lijken te zijn vervangen door activisten, straatartiesten en groepen toeristen. Op verschillende plekken worden vlaggen, spandoeken en protestborden omhooggehouden, terwijl daar tussendoor gidsen met hun groepen en bezoekers met telefoons bewegen. De Dam voelt daardoor minder als een plein om rustig overheen te wandelen en meer als een voortdurend wisselend podium voor de stad. Mijn voorkeur gaat uit naar hoe de Dam er vroeger uitzag.
16:40 uur – Museum of Illusions
Na ruim een uur wandelen arriveren we bij het Museum of Illusions aan de Keizersgracht. Het museum is gevestigd in een voormalige kerk en vormt een passend onderdeel van deze dag, waarin kunst, creativiteit en visuele beleving steeds terugkeren. Hier komen kunst, wetenschap en entertainment samen. De verschillende opstellingen spelen met perspectief, spiegelingen, verhoudingen en de manier waarop onze hersenen beelden interpreteren.
Het museum daagt ons uit en weet ons regelmatig te verwonderen. Naast bekende optische misleidingen zijn er verschillende grotere opstellingen waarbij je zelf onderdeel van de illusie wordt. Zo nemen we plaats aan een tafel die door spiegels eindeloos lijkt door te lopen. Mijn dochter lijkt daardoor ineens meerdere keren tegelijk aan tafel te zitten. Elders stappen we een volledig gekantelde kamer binnen, waardoor het op de foto lijkt alsof ik tegen het plafond sta.
Ook met afmetingen en perspectief wordt volop gespeeld. Bij een enorme stoel lijkt mijn dochter plotseling piepklein, terwijl ikzelf juist buitenproportioneel groot overkom. In een andere ruimte lijkt het alsof ik tegen de gevel van een Amsterdams pand omhoogklauter. Het effect werkt vooral goed wanneer de foto vanuit de juiste hoek wordt genomen en vervolgens wordt gedraaid.
Een van de leukste opstellingen is de spiegelruimte waarin onze gezichten en lichamen tientallen keren worden herhaald. We staan naast elkaar, maar zijn rondom en boven ons in steeds wisselende vormen terug te zien. Daardoor ontstaat een bijna caleidoscopisch beeld. We maken hier opnieuw veel foto’s en proberen bij iedere opstelling de houding en camerahoek te vinden waarmee de illusie het sterkst overkomt.
18:25 uur – matcha time
Bij een dag die draait om eigentijdse kunst, fotogenieke plekken en de TikTok-generatie mag matcha eigenlijk niet ontbreken. Via Google Maps zoeken we naar een zaak met verschillende matchadrankjes die op een redelijke loopafstand ligt. Zo komen we uit bij Tea Kee, op ongeveer een kwartier wandelen. We lopen er in een rustig tempo naartoe en nemen onderweg het Amsterdamse straatbeeld nog even goed in ons op.
Bij Tea Kee bestellen we een Iced Matcha Strawberry en een SoftServe Cup met matcha- en vanille-ijs. Beide zijn zoet en tegelijkertijd verfrissend. Op het bankje voor de zaak genieten we van deze verkoelende tussenstop, voordat we aan het laatste deel van onze dag in Amsterdam beginnen.
18:50 uur – shoppen
Helaas heeft mijn jongste ontdekt dat het op donderdag koopavond is. Ze stelt voor om vóór het diner nog even te gaan winkelen. Het doel is snel bepaald: de Negen Straatjes, het gebied tussen de grachten dat bekendstaat om kleine winkels, boetieks en goedgevulde terrassen. Ook in veel TikTok-filmpjes over Amsterdam duikt dit deel van de stad regelmatig op.
We lopen onder meer via het Leidseplein richting de Negen Straatjes. Op het plein draait het vooral om de terrassen, die met dit weer goed bezet zijn. Wij lopen verder, maar eenmaal aangekomen wacht een tegenvaller: de winkels in de Negen Straatjes doen niet allemaal mee aan de koopavond.
De meeste zaken zijn al gesloten en op een van de deuren zien we een sluitingstijd van 18.00 uur staan. Voor winkelen zijn we dus te laat. Op de terrassen is het nog wel druk en gezellig, waardoor het gebied ook zonder open winkels de moeite waard blijft.
19:20 uur – biertje en wijntje
Omdat de winkels al gesloten zijn, zoeken we zelf een terras op. Bij Proeflokaal A. van Wees aan de Herengracht vinden we een mooie plek aan de voorkant, met goed zicht op alles wat er langs de gracht voorbijkomt. Een prima locatie om even bij te komen van het vele lopen.
Ik bestel een Heineken en mijn dochter kiest voor een pinot grigio. Daarbij nemen we een notenmix. Terwijl fietsers, boten en wandelaars aan ons voorbijtrekken, bespreken we de dag tot nu toe en genieten we van het Amsterdamse straatbeeld.
20:00 uur – Vietnamees eten
Mijn oogappel en ik delen meerdere passies, en onze liefde voor de Aziatische keuken is daar één van. Op het terras zoeken we alvast naar een restaurant dat gunstig op onze route ligt en goede beoordelingen krijgt van eerdere gasten. Zo komen we uit bij Hanoi Old Quarter, een Vietnamees restaurant waar de menukaart uitgebreid genoeg is om allebei iets naar onze smaak te vinden.
Ik kies voor buikspek met rijst, terwijl mijn dochter voor Bún Trộn gaat: een Vietnamees noedelgerecht met onder meer groenten, kruiden, bief en saus. Daarbij bestellen we allebei een ijsthee. Na een dag vol wandelen, musea en fotomomenten is het prettig om uitgebreid te zitten en de dag rustig af te bouwen met een aangename maaltijd.
21:10 uur – nog snel even shoppen
Onderweg naar het station ziet mijn dochter toch nog kans om te gaan winkelen. Aan het Damrak ontdekt ze dat de Primark nog open is. Zelf houd ik sowieso al niet van winkelen, maar Primark staat hoog op mijn lijst van winkels die ik liever oversla. Met enige tegenzin ga ik toch mee naar binnen, waarna ik haar braaf over vier verdiepingen volg. Mijn tips voor vaders die met hun dochter(s) een dagje Amsterdam willen doen: laat je niet meelokken naar deze winkel en zorg voor een leuker alternatief.
Niet alleen hedendaagse kunst vormt vandaag een rode draad, ook SpongeBob SquarePants blijft telkens terugkomen. In de winkel stuit ik zowel op SpongeBob-badslippers als op bijpassende toilettassen. Even overweeg ik om er één voor mijn vrouw mee te nemen. Gelukkig besef ik op tijd dat zo’n grapje thuis weleens minder goed kan vallen dan hier in de winkel.
21:39 uur – met de trein terug
Iets na half tien zijn we terug op Amsterdam Centraal. Daar ontdekken we dat de rechtstreekse trein naar Roosendaal van 21.36 uur vanavond niet verder rijdt dan Delft. Veel keuze hebben we niet. De beste optie is een verbinding via Utrecht, met een overstap in ’s-Hertogenbosch. Die nemen we dan maar.
Tegen tienen zien we vanuit de trein de zon ondergaan. De lucht kleurt felrood en levert een mooi slotbeeld van de dag op. Ik pak mijn camera eigenlijk net iets te laat, maar weet de laatste kleuren nog vast te leggen.
Onderweg kijken we op mijn telefoon naar de wedstrijd tussen Frankrijk en Marokko. Deze kwartfinale zorgt tijdens de treinreis voor wat extra afleiding, al blijft het volgen van een voetbalwedstrijd op zo’n klein scherm behelpen.
Na bijna een uur stappen we over in ’s-Hertogenbosch. Uiteindelijk arriveren we om 23.33 uur in Roosendaal. Daar stappen we in de auto voor het laatste stukje naar huis. Rond middernacht komen we moe, maar voldaan aan na een lange dag vol kunst, foto’s, eten, drinken en veel kilometers door Amsterdam.
Nog geen reacties op Hedendaagse kunst en optische illusies in Amsterdam