Van alle grote steden is Berlijn er eentje die mij al sinds mijn tienerjaren fascineert. Dat komt  vooral door de tweedeling, de Koude Oorlog en de Berlijnse Muur. Dit stukje historie geeft een stukje extra dimensie aan deze wereldstad. Ik kan me nog als de dag van gisteren herinneren hoe de beelden van de val van de muur de wereld over gingen. Ik kon in eerste instantie mijn ogen niet geloven. Het heeft dan ook eventjes geduurd voordat ik besefte wat er gebeurd was. Na de val van de muur en de hereniging van West- en Oost-Berlijn tot één Berlijn stond de stad voor een enorme opgave: het teruggaan naar een geheel, waarbij het kapitalistische westen en het tot dan toe gedwongen communistische oosten weer als één stad beschouwd zouden kunnen worden. Van totale anarchie in het oosten tot een mooi geheel 25 jaar later. Het is de Berlijners prima gelukt. De stad is uitgegroeid tot een prachtige en betaalbare stedentripbestemming. Er is altijd wel wat te beleven en je merkt dat de stad nog steeds volop in ontwikkeling is. Zo wordt er op dit moment hard gewerkt aan het herbouwen van het pompeuze Berliner Stadtschloss. In 2019 moet dit immense paleis klaar zijn.

Tijdens de herfstvakantie bezocht ik Berlijn voor de tweede keer. Dit keer met het gezin, zodat ook zij Berlijn kunnen ervaren en met eigen ogen kunnen aanschouwen wat de tweedeling met de stad gedaan heeft. Om een dag in Berlijn optimaal te ervaren hebben we een fietstocht geboekt via Baja Bikes. De fiets is een uitermate geschikte manier om Berlijn te ontdekken en het is ook nog gezond. We hebben de kindvriendelijke tocht ‘Berlijn Highlights’ geboekt. Na de fietstocht zullen we nog een aantal dingen in Berlijn gaan ontdekken. Al met al een goed voorbeeld van hoe je 12 uur in Berlijn door kunt brengen met kinderen en daarbij een mooie indruk van de stad kunt krijgen.

Hoewel het weer in Berlijn alle kanten op kan gaan, boffen we vandaag. Het belooft met zo’n 13 graden Celsius en zonnig weer een perfecte dag te worden om Berlijn te ontdekken.

08:30 uur – Berlin Welcome Card kopen

Rond half acht zijn we ontwaakt in Adina Apartment Hotel Checkpoint Charlie. Dit hotel ligt op een goede centrale plek van Berlijn op vijf minuten lopen van metrostation Hausvogteiplats. Omdat de verzamelplaats voor de fietstocht ruim vijf kilometer van de accommodatie ligt, ontkomen we niet aan het openbaar vervoer om er te komen. Hoewel we met de auto naar Berlijn gereisd zijn, laat ik deze in de parkeergarage van het hotel staan. Voor iets meer dan vier tientjes kopen we een tweedaagse Berlin Welcome Card bij de receptie van het hotel. Met deze toeristenkaart kun je onbeperkt reizen met het openbaar vervoer in Berlijn en krijg je korting op diverse attracties, musea en bezienswaardigheden. Met de ABC-variant (3 zones van het openbaar vervoer) van deze kaart kun je ook maximaal 3 kinderen tot en met 14 jaar meenemen. Vandaar dat we één AB-kaart en één ABC-kaart kopen.

0830-berlinwelcomecard

08:45 – met de metro naar station Eberswalder Strasse

Na het geldig maken van de Berlin Welcome Card stappen we in de U2 metro richting station Eberswalder Strasse. De metro is aangenaam rustig voor deze tijd van de dag. Als je beseft dat het toch een maandagochtend in een grote stad is, dan is het vrij apart dat je gewoon meteen kunt gaan zitten in de metrotrein. De totale rit neemt slechts tien minuten in beslag.

0845-metro

09:00 – stads ontbijt

Natuurlijk ontbijt je in een wereldstad niet in je hotel, maar doe je dat ergens in een koffiebar in de stad. Ten eerste is dat vaak veel goedkoper en ten tweede proef je dan meteen de sfeer van de stad. Wij stappen binnen bij Impala Coffee aan de Schönhauser Allee 173. Dit is op vijftig meter lopen van metrostation Eberswalder Strasse. Dit kruispunt is één van de drukkere kruispunten van de hippe wijk Prenzlauer Berg. Een ideale plek om de dag te beginnen. Ik kies voor een heerlijk broodje zalm en een dubbele espresso. Het broodje is ronduit heerlijk. Het is een apart soort brood, dat wat weg heeft van een combinatie van bladerdeeg, een bagel en heel vers witbrood. Als ik in Berlijn zou wonen dan kan ik me voorstellen dat ik hier vaste gast zou zijn.

0900-stadsontbijt1

0900-stadsontbijt2

09:45 uur – verzamelen voor de fietstocht

Na een vijftal minuten lopen arriveren we op de verzamelplek voor de fietstocht. Dit gebeurt op het binnenterrein van een voormalige brouwerij. Binnen enkele minuten hebben we de fietstocht betaald en hebben we allemaal een passende fiets uitgekozen. We zijn duidelijk niet de enige mensen die door Berlijn gaan fietsen. In totaal staan er zeker drie of vier groepen klaar om de stad in te gaan. Aan de hoeveelheid fietsen die Berlin on Bike (de lokale partner van Baja Bikes) heeft staan kun je zien hoe populair het fietsen in Berlijn is.

0945-verzamelenfietstocht

10:15 uur – op pad

Na een korte instructie door onze Nederlandse gids John gaan we op pad. We hebben een vrij grote groep (bijna twintig man), maar de ervaren gids durft dat aan. John is een Nederlander die al bijna een kwart eeuw in Berlijn woont. Hij is vlak na de val van de muur in Berlijn terecht gekomen met zijn theatergezelschap en vervolgens in de stad blijven hangen. Leuk dat je met iemand op pad mag die al zo lang in Berlijn woont en de hele transformatie na de eenwording heeft mee mogen maken.

Na nog geen tien minuten maken we de eerste stop al. John gebruikt deze plek om de geschiedenis van Berlijn uit te leggen. Door middel van foto’s laat hij zien hoe Berlijn er in vroegere tijden uitgezien heeft. In een duidelijk en boeiend verhaal praat hij je helemaal bij over de stad. In de straat laat hij ook zien welke verschillende bouwstijlen er zijn en waarom die er zijn. Zo wist ik niet waarom er redelijk veel wooncomplexen in het voormalige Oost-Berlijn staan die helemaal strak zijn, dus zonder versieringen op de gevels. Dat is kennelijk omdat deze panden na de oorlog opgebouwd zijn door de vrouwen. Na het verliezen van de Tweede Wereldoorlog was er een flink tekort aan mannen. Die zaten in Russische strafkampen. De achtergebleven vrouwen hebben de puinhopen die achtergebleven waren in Berlijn met bloed, zweet en tranen omgetoverd tot bewoonbare plekken.

1015-oppad

10:45 uur – kennismaking met De Muur

In de periode van 13 augustus 1961 tot 9 november 1989 waren West- en Oost-Berlijn fysiek van elkaar gescheiden. In eerste instantie door prikkeldraad, maar toen dat niet effectief bleek te zijn werd de constructie al heel snel een lastiger te passeren grens met als uitresultaat een dubbele betonnen muur met daartussen greppels, prikkeldraad, wachttorens met bewapende bewakers en andere obstakels. Dit alles was om te voorkomen dat men van Oost-Berlijn naar West-Berlijn kon vluchten. John legt ons alles uit over De Muur, de vele onstnappingspogingen en over de uiteindelijke val van de Berlijnse Muur. Hij laat ons de markering op de straat zien waaraan je kunt zien waar de muur gestaan heeft.

1050-demuur

11:15 uur – Gedenkstätte Berliner Mauer

We zijn inmiddels aangekomen aan de Bernauer Strasse. Hier vind je de Gedenkstätte Berliner Mauer. Dit is een plek waar stuk muur te zien is dat nog grotendeels intact is. Vanuit een speciaal daarvoor aangelegde observatietoren kijk je uit op het stuk dubbele muur met daartussen een wachttoren. Deze plek geeft waarschijnlijk het meest realistische beeld van hoe de muur er tot in 1989 uitgezien heeft. Er is onder de gratis toegankelijke uitkijktoren ook een documentatiecentrum te vinden, waar je van alles over de muur leert. Als je in Berlijn bent en de muur wilt zien, dan is de Gedenkstätte Berliner Mauer één van de beste plekken om dat te doen. Je kunt ook naar de veel drukker bezochte East Side Gallery gaan, maar ik denk dat dit stuk muur een beter beeld geeft.

1115-gedankstatte-berliner-mauer

11:40 uur – brezel

We krijgen van gids John een korte pauze. Deze wordt gebruikt voor een sanitair bezoek en voor het drinken van een kop thee. Ik koop als tussendoortje een brezel (in het Nederlands een pretzel genoemd). Ten eerste omdat ik ze zelf lekker vind, maar vooral ook om mijn meiden kennis te laten maken met deze snack die je veel in Berlijn tegenkomt. Een brezel is een broodsnack die in knoopvorm gebakken wordt. De bovenkant is bestrooid met grove zoutkorrels. Een heerlijk tussendoortje. Mijn dochters zijn het daar helemaal mee eens.

1140-brezel

12:00 uur – Hackesche Höfe

We zijn inmiddels in de wijk Mitte aangekomen. Deze wijk mag je wel zien als het centrum van Berlijn. Hier vind je de meeste bezienswaardigheden van Berlijn, hier komen mensen naartoe om te winkelen en hier kun je volop van het uitgaansleven genieten. Een fraaie bezienswaardigheid zijn de Hackesche Höfe. Dit is een voorbeeld van veel voorkomende architectuur in het hart van Berlijn. Het betreft een aaneenschakeling van woonblokken waar hofjes tussen aangebracht zijn. In een complex van negen woonblokken woonden vroeger wel tot tweeduizend mensen. Eigenlijk dus een compleet dorp. Tijdens de Tweede Wereldoorlog is een groot deel van deze complexen vernietigd of zwaar beschadigd. De Hackesche Höfe is een mooi voorbeeld van zo’n typisch Berlijns wooncomplex dat hersteld is. De jugendstil decoraties zijn helemaal opnieuw aangebracht in Hof 1. Dit hof wordt als de mooiste van de Hackesche Höfe gezien. Rondom de hofjes zijn verschillende leuke winkeltjes gevestigd. De voornamelijke functie is echter nog steeds wonen.

1200-hackesche-hofe

12:05 uur – street art in optima forma

Direct naast de entree van Café Cinema aan de Rosenthaler Strasse 39 is misschien wel het mooiste Berlijner hof te bewonderen. Als je via de onopvallende toegang naar binnen loopt wordt je ineens overweldigd door de enorme hoeveelheid streetart die je hier aantreft. Volgens kenners is dit de beste plek in Berlijn om allerlei facetten van straatkunst te bewonderen. Er lijkt geen plekje te zijn dat niet aangepast is door kunstenaars. Hierdoor is er een plek ontstaan die aan de ene kant heel erg chaotisch overkomt, maar eigenlijk ook weer een groot geheel vormt.

Je komt hier gewoonweg ogen te kort om alles te zien. Ik heb dan ook helemaal niet meer in de gaten dat onze groep het hof al verlaten heeft. Mijn vrouw komt mij en mij oudste dochter halen met de mededeling dat de rest van de groep al vertrokken is en een stukje verderop op ons wacht.

1205-streetart5

1205-streetart4

1205-streetart3

1205-streetart2

1205-streetart1

12:20 uur – met de fiets langs highlights van Berlijn

In het hart van Berlijn bevinden zich een groot aantal hoogtepunten. Gids John brengt ons langs verschillende highlights van Berlijn en vertelt bij verschillende bezienswaardigheden een stukje historie en/of feitjes over wat je op dat moment ziet. Zo passeren we eerst de Hackescher Markt. Dit is een hele leuke plek om vanaf het terras te genieten van een drankje en de vele mensen die passeren. daarna gaan we door naar Museuminsel. Op dit museumeiland staan vijf belangrijke en drukbezochte Berlijnse musea. Een must-visit voor museumliefhebbers. Wij hebben hier nu natuurlijk helemaal geen tijd voor en stappen snel weer op de fiets om door de rijden naar het Rijksdaggebouw en de omliggende regeringsgebouwen. John wijst aan waar bondskanselier Angela Merkel’s kantoor is.

1220-1-regeringswijk

Na de regeringswijk is het een klein stukje fietsen naar de Brandenburger Tor. Dit is de enige overgebleven stadspoort van Berlijn. Tijdens de Koude Oorlog stond de Brandenburger Tor in Oost-Berlijn, recht achter de Berlijnse Muur. Voor de toenmalige Amerikaanse president Ronald Reagan was dit een prachtig decor om op 12 juni 1987 voor de televisiecamera’s de oproep aan Sovjet-leider Michail Gorbatsjov te doen om de muur af te breken. Als een slim politicus stond hij met zijn rug naar de Brandenburger Tor toen hij zijn boodschap ‘Tear down this wall!’ richtte aan zijn communistische collega. Ruim twee jaar later werd aan deze oproep eindelijk gehoor gegeven.

1220-2-brandenburgertor

Zo’n tweehonderd meter zuidelijker staan we oog in oog met misschien wel het meest indrukwekkende monument van Berlijn: het Holocaustmonument. Het uit 2711 betonblokken bestaande herdenkingsmonument is aangelegd om de vele Joodse slachtoffers en de vreselijke ervaringen van de Joden tijdens de Tweede Wereldoorlog te herdenken.

1220-3-holocaustmonument

13:30 uur – pracht en praal

Het laatste stuk van de fietstocht bezoeken we een paar prachtige plekjes van Berlijn, te beginnen met misschien wel het mooiste plein van Berlijn: de Gendarmenmarkt. Aan het plein staan drie prachtige bouwwerken: het Konzerthaus, de Franse Dom en de Duitse Dom. Beide kerken stammen oorspronkelijk uit het begin van de achttiende eeuw. De aan de zuidkant van de Gendarmenmarkt gelegen Duitse Dom is echter na de Tweede Wereldoorlog helemaal opnieuw gebouwd, omdat het oorspronkelijke gebouw in de oorlog vernietigd was. Vervolgens fietsen we een stukje door de prachtige straat Unter Den Linden. Deze boulevard loopt van de Brandenburger Tor in oostelijke richting het Museuminsel.  Aan Unter Den Linden staan verschillende bezienswaardige bouwwerken zoals de Humboldt Universiteit, de Berliner Staatsoper en de Alte Bibliothek. Via Unter der Linden rijden we door naar de Berliner Dom. Volgens velen is dit de mooiste kerk van Berlijn. De ligging is in ieder geval geweldig. Staand voor de dom zie je aan de zuidelijke kant een nieuw gebouw van grote proporties verrijzen. Dit is het Berliner Stadtschloss dat volledig herbouwd wordt.

1330-berlinerdom

14:05 uur – einde fietstocht

Na zo’n vier uur fietsen en uitleg over de stad Berlijn zijn we terug op het startpunt van de fietstocht. Gids John houdt nog een kleine nabespreking waarbij hij op stadsplattegronden van Berlijn markeert welke route we gefietst hebben. Wie overigens schrikt van de duur van de tocht (vier uur) die moet weten dat je in totaal maar een kilometer of 11-12 daadwerkelijk aan het fietsen bent. Je hoeft dus geen topatleet te zijn om de fietstocht te volbrengen. We bedanken John voor de leerzame tocht en gaan weer richting de metro.

Wil je een zelfde fietstocht in Berlijn doen of één van de andere fietstochten die je in Berlijn kunt doen, ga dan naar de Berlijn fietstours van Baja Bikes.

1405-einde-fietstocht

14:30 uur – snelle lunch

We reizen met de metro naar U-station Alexanderplatz. Ons doel is om te genieten van het uitzicht vanaf de Fernsehturm. Omdat de wintertijd een dag eerder ingegaan is zal het vandaag al rond een uur of vijf ‘s middags donker worden. Dat betekent ook dat we bijtijds naar het uitzichtpunt moeten gaan om nog een beetje van fatsoenlijk zonlicht te kunnen genieten. We besluiten daarom in het metrostation een snelle lunch te pakken. In het station zitten meerdere plekken waar je allerlei soorten gerechten af kunt halen. Onze dochters nemen ieder een gevulde wrap en mijn vrouw en ik kiezen voor een pulled-pork-maaltijd. Binnen twintig minuten hebben we allemaal onze lunch op en kunnen we weer op pad. Het eten op trein- of metrostations is overigens iets wat ik regelmatig doe in Duitse steden. De prijs-kwaliteitverhouding is over het algemeen prima en je kunt  vaak kiezen uit een groot aantal keukens en gerechten.

1430-snellelunch

15:05 uur – tevergeefs in de rij

In de Fernsehturm staat een korte rij bij de kassa. Na een paar minuten zijn wij aan de beurt. In  plaats van tickets te kunnen kopen waarbij we direct naar boven kunnen, krijgen we te horen dat het eerstvolgende tijdsslot waarin we van het uitzicht kunnen genieten om zes uur ‘s avonds is. Dat is drie uur later. We besluiten dat we de televisietoren laten voor wat het is en kopen geen tickets. We hebben weinig zin om op de tijd te moeten gaan letten.

1505-inderij

15:25 uur – Lemke bier

Aan de Hackeschen Markt zit microbrouwerij Lemke. De brouwerij annex bar annex restaurant is gevestigd in een pand onder de S-Bahn. Tijdens het wandelen richting de wijk Spandauer Vorstadt passeren we Lemke. Als bierliefhebber kan ik het natuurlijk niet laten om hier even naar binnen te gaan.

1525-lemkebier-interieur

Op de kaart staan een negental eigen bieren van de tap. Het kiezen is vrij moeilijk, maar ik ga uiteindelijk voor de Hopfenweisse. Dit is een zogenaamde ‘weizenbock’ met een alcoholpercentage van 7%. Ik moet zeggen dat het een zeer aangenaam bier is, dat duidelijk kruidiger is dan een gemiddelde weizen. Het bier triggert me om hier langer te blijven en nog een paar bieren van Lemke uit te proberen. De dames herinneren mij er aan dat we vandaag een ander doel hebben dan bier drinken. Zo rond kwart over vier vervolgen we daarom onze weg.

1525-lemkebier

16:30 uur – Maskworld

Onderweg worden we weer afgeleid. Dit keer door een winkel: Maskworld. Deze vier verdiepingen tellende winkel is een paradijs voor mensen die van verkleden houden. Omdat het nog maar een paar dagen tot Halloween is, is het erg druk in de winkel. We proberen natuurlijk een aantal maskers uit.

1630-maskworld

Sommige maskers zijn echt angstaanjagend (we vragen ons al af hoe kleine kinderen hier op zouden reageren), maar er zitten er ook een aantal tussen die eerder op onze lachspieren werken. Na een kwartier staan we buiten zonder iets gekocht te hebben. Dit is een klein wonder, want de dames bewijzen later tijdens de reis dat ze prima in staat zijn om in bijna elke winkel die ze bezoeken ook daadwerkelijk iets aan te schaffen.

1630-maskworld-maskers

16:45 uur – Alexainer Krankenhaus

Wat een ziekenhuis ineens doet in dit verslag? Gelukkig heeft er niemand van ons medische assistentie nodig en speelt het ziekenhuis geen belangrijke rol in het verhaal. De reden om het Alexainer Krankenhaus te vermelden is dat de entree van het pand prachtig laat zien dat we midden in de herfst Berlijn bezoeken. Het centrale deel van de voorgevel is ruimschoots voorzien van wilde wingerd. In deze periode van het jaar verkleurt deze klimplant net als de bladeren aan de bomen. Op de gevel van het ziekenhuis levert dit een prachtig plaatje op waarbij een groot aantal kleurschakeringen van groen via geel naar rood te zien zijn.

1645-alexainer-krankenhaus

17:00 uur – Auguststrasse

We bereiken de Auguststrasse. We hadden de tip gehad dat in en rondom deze straat leuke kunstgalerijen zouden zitten. Die zijn hier zeker aanwezig, maar op maandag zijn ze kennelijk gesloten. We hebben de kunst daarom alleen maar vanaf de straatkant kunnen bekijken. Je ziet dat de Auguststrasse nog volop in ontwikkeling is. In de straat zijn nog voldoende panden te vinden die nog op hun opknapbeurt aan het wachten zijn. Je voelt als het ware dat de straat nog ‘in de groei’ is. Ik verwacht dat binnen nu en enkele jaren de Auguststrasse regelmatig opduikt in blogs en in de gedrukte media als één van de hippe straten van Berlijn.

1700-augustrasse

17:15 uur – Kunst-Werke

Om de een of andere reden lokt een entree met op de deur “KUNST-WERKE” ons naar een hof aan de Auguststrasse. Op het hof zijn twee elementen die onze aandacht trekken. Allereerst een tekst in neon op de gevel: “DEIN LAND EXISTIERT NICHT”. Omdat de avond net aan het vallen is komen de blauwe neonletters heel mooi uit op de lichte gevel. Onderaan de gevel is een gele deur te vinden waarop weer de naam “KUNST-WERKE” staat. We zien dat het een plek is waar je tegen betaling naar binnen kunt. Omdat het idee om wat kunstgalerijen te bezoeken eigenlijk in duigen gevallen is, besluiten we om hier dan maar een kijkje te nemen. Dankzij de Berlin Welcome Card kunnen we voor een gezamenlijk gereduceerd tarief van 15 euro naar binnen. Dit overigens onder een licht protest van onze dochters die weinig trek hebben in een expositie.

1715-deinland

Het “Kunst-Werke Berlin – KW Institute for Contemporary Art” heeft geen permanente collectie. Hiermee onderscheidt het zich van veel andere instituten voor moderne kunst. Vandaag waren er een aantal uiteenlopende objecten te zien, zowel in idee, materiaal als omvang. Drie projecten trekken onze aandacht. Ten eerste een zandfontein, dat ook daadwerkelijk in beweging is. Daarna bekijken we een video van een groep mensen die in de jungle een stuk gekozen hebben om deze helemaal wit te schilderen en vervolgens de planten en bomen van een kunstmatige kleur te voorzien. Vlak voordat we naar buiten gaan zien we hoe moderne kunst soms ook heel erg klein kan zijn. We zien een kunstmatige specht die met zijn snavel een gat in de betonnen muur gemaakt lijkt te hebben. Na nog geen half uur houden we KW Berlin voor gezien en staan weer buiten. Het is inmiddels donker.

1715-zandfontein

18:00 uur – eten

Een dag als vandaag maakt hongerig. Op het moment dat we restaurant Oranium Corner passeren, besluiten we om hier te gaan dineren. De kaart is internationaal en de zaak is groot. De inrichting is absoluut smaakvol te noemen. We eten bruschetta vooraf. Deze smaakt lekker, maar een beetje minder knoflook had wel gemogen. Ik heb het idee dat de knoflook een klein beetje overheerst. Als hoofdgerecht nemen de meisjes allebei Spaghetti Bolognese, mijn vrouw kiest een salade met zalm en ik ga voor een schnitzel. Ik ben dol op dit gepaneerde vleesgerecht. In Oranium Corner serveren ze grote exemplaren die amper op een bord passen. Hoewel de schnitzel dun is, lukt het mij niet om hem helemaal op te eten. We beoordelen het restaurant als gemiddeld. Niet uitgesproken goed, maar zeker ook niet slecht. Als ik later de beoordelingen op Tripadvisor bekijk dan komt dit overeen met het gemiddelde van hoe andere bezoekers Oranium Corner ervaren hebben.

1800-schnitzel-eten

19:30 uur – een fraai panorama

Al wandelend op de Ebertbrücke valt mijn oog op het fraaie panorama in oostelijke richting. Je ziet de kop van het Museumindsel met de duidelijke contouren van het Bode-Museum, links daarachter staat de televisietoren en nog iets verder naar links het duidelijk herkenbare Park Inn hotel. Een extra dimensie wordt gegeven door de volle maan die boven de gebouwen schittert. Een mooi moment om eventjes een foto te maken. Ik gebruik de brug hierbij als steun om een scherpe foto te kunnen maken. Het is inmiddels al echt donker, waardoor er een iets langere sluitertijd nodig is voor een goede foto.

1930-fraaipanorama

19:35 uur – Friedrichstrasse

We zijn aangekomen in de Friedrichstrasse. Dit is een belangrijke winkelstraat die grotendeels in het voormalige Oost-Berlijn ligt. Aan deze straat staan een aantal monumentale panden waarin tegenwoordig grote kledingmerken te vinden zijn. Een belangrijke trekpleister voor het winkelend publiek is Galeries Lafayette. Deze vestiging van de Franse warenhuisketen is één van de weinige die buiten Frankrijk te vinden is. Ook mooi zijn de gaanderijen die aan de oostelijke kant van de Friedrichstrasse te vinden zijn. Deze geven de straat een statig uiterlijk. Dit wordt vooral veroorzaakt door de hoge plafonds van deze gaanderijen.

Het is op dit moment nog redelijk druk in de Friedrichstrasse. Dat komt omdat de winkels ‘s avonds om acht uur sluiten. Over een half uur zal het ineens snel rustiger worden in deze vrij drukke straat.

1935-friedrichstrasse

19:45 uur – Drive

Aan de Friedrichstraße 84 is DRIVE te vinden. Dit is een expositie- en ervaringscentrum van de Volkswagen Group. Normaal gesproken zou ik hier mijn meiden niet snel mee naar binnen nemen. Mijn aandacht wordt echter getrokken door een okergele conceptauto van Volkswagen: de Sport Coupé Concept. Die wil ik wel eventjes zien natuurlijk.

1945-drive-concept

Eenmaal binnen zien we nog andere auto’s staan die de moeite waard zijn, waaronder een spierwitte Lamborghini. Onze dochters zien iets anders wat ze leuk vinden: een rijsimulator van Volkswagen. Vlak voor sluitingstijd krijgt de jongste in ieder geval de kans om een ritje hiermee te maken. Voor de oudste komen we later deze week nog een keertje terug in het Volkswagen Forum.

1945-drive-babs

20:00 uur – stukje met de metro

De winkels sluiten hun deuren en onze benen beginnen de dag te voelen. We besluiten dan ook om een klein stukje met de metro te reizen. We stappen op station Französische Strasse op om twee stations zuidelijker weer uit te stappen (Kochstrasse). Dit is het dichtstbijgelegen metrostation bij Checkpoint Charlie.

20:15 uur – Checkpoint Charlie

Checkpoint Charlie was ten tijde van de tweesplitsing van Berlijn de enige grensovergang waarbij buitenlanders over de weg van West-Berlijn naar Oost-Berlijn konden reizen. Je verliet hier de Amerikaanse sector om het deel van Berlijn dat onder controle van de Russen stond te betreden. Een viertalig bord herinnert nog steeds aan dit feit. De oorspronkelijke grensovergang is al jarenlang verdwenen. Het wachthuisje dat hierbij hoorde werd in 1990 ook gesloopt. Tien jaar later werd er echter een exacte kopie van het wachthuisje teruggeplaatst op de plek waar die vroeger ook gestaan heeft.

2015-checkpointcharlie1

Overdag is Checkpoint Charlie een populaire plek onder de toeristen. Als de avond eenmaal gevallen is, is het er een stuk rustiger. Zo kunnen wij nu ongestoord foto’s maken zonder dat er nepsoldaten staan die tegen betaling met jou en het wachthuisje op de foto willen. Mocht je meer willen weten over de Berlijnse Muur, Checkpoint Charlie en de vluchtpogingen die gedaan werden ten tijde van de muur, dan kun je het Museum Haus am Checkpoint Charlie hier bezoeken.

2015-checkpointcharlie2

20:30 uur – Joods Museum

Na een tiental minuten lopen komen we aan bij het Joods Museum. Er zijn verschillende plekken in en rondom Berlijn waar je van alles kunt bekijken over de Holocaust, maar het Joods Museum gaat verder dan alleen de vervolging en vernietiging van Joden tijdens de Tweede Wereldoorlog. Het museum laat je kennis maken met de Joodse geschiedenis, met Joodse gebruiken en met typisch Joodse voorwerpen en kunst. Dit geheel is te bewonderen in een prachtig gebouw dat speciaal voor het museum ontworpen. De architect die verantwoordelijk is voor het opvallende ontwerp is Daniel Libeskind. Hij staat bekend vanwege absurdistische creaties waarin er vaak sprake is van een spannend lijnenspel en niet zelden een groot contrast met de directe omgeving. Als Joods-Pools kind van holocaust-overlevenden is er sprake van een grote mate van betrokkenheid bij dit Berlijnse museum.

Eerlijk gezegd vinden we het museum als gebouw boeiender dan grote delen van de exposities. Dat komt misschien wel omdat we geen binding hebben met de Joodse cultuur en er ook weinig van af weten. Het museum is niet zo sterk in het uitleggen van de basisprincipes van het Jodendom. Bij ons komt het in ieder geval niet binnen. Wat wel indruk maakt is Memory Void. Dit is een ruimte waar tienduizend metalen gezichten op de grond liggen. Deze symboliseren Joden die slachtoffer zijn geworden van oorlog of ander geweld.

2030-joodsmuseum-memory-void

21:40 uur – terug naar het hotel

Na een lange en vermoeiende dag lopen we terg naar het hotel. Dat ligt op een kilometer van het Joods Museum. Tegen tienen stappen we het gebouw binnen. We hebben het gevoel dat we deze dag veel van Berlijn gezien hebben. Een dag vol hoogtepunten waarbij we veel geleerd hebben over het vroegere en hedendaagse Berlijn.

2140-teruginhotel